Początki ruchu filatelistycznego w Poznaniu.
Historia Koła Poznań-Miasto
Janusz Jaskulski
(przewodniczący Komisji Rewizyjnej Koła Poznań-Miasto, 2007 rok)
Pierwsze próby zorganizowanej działalności filatelistycznej w naszym mieście sięgają już roku 1920, kiedy to z inicjatywy ówczesnego dyrektora naczelnego Banku Przemysłowców w Poznaniu dr. Kazimierza Bajońskiego oraz dr. Michała Grobelskiego i płk. Seweryna Langego założono Związek Filatelistów w Poznaniu. Zebrania odbywały się w pomieszczeniach Banku Przemysłowców. Po śmierci prezesa Bajońskiego w 1923 roku działalność Związku zaczęła powoli zanikać, aż wreszcie w roku 1924 nastąpiła jego likwidacja.
Dopiero po kilku latach, a dokładnie na początku 1932 roku, u członków byłego zarządu Związku Filatelistów powstała myśl zorganizowania na terenie miasta Klubu Filatelistów. Po wykonaniu wstępnych prac organizacyjnych przez Jana Jankowskiego i Kazimierza Tomaszewskiego oraz opracowaniu statutu, na 30 października 1933 roku zwołano nadzwyczajne walne zebranie celem założenia Wielkopolskiego Klubu Filatelistów. Zebranie odbyło się w cukierni „Warszawianka” przy al. Niepodległości 7.
Do pierwszego Zarządu wybrano Stefana Musiała jako prezesa, Kazimierza Tomaszewskiego jako wiceprezesa, Jana Jankowskiego jako sekretarza, Zygmunta Grodzickiego jako zastępcę sekretarza, Antoniego Zdrojewskiego jako skarbnika, Leona Adamskiego jako bibliotekarza oraz Zdzisława Bartoszewicza jako radnego. Do komisji rewizyjnej weszli Kaszubiak, Roszak i Lewandowski.
Regularnie co miesiąc odbywały się zebrania, a spotkania wymienne w każdy poniedziałek w lokalu „Warszawianki”. Po roku działalności Klub liczył już stu członków, co świadczyło o jego rozwoju i popularności.
4 maja 1935 roku uroczyście obchodzono rocznicę 75-lecie wydania pierwszego znaczka polskiego. Ciekawe referaty wygłosili wówczas Antoni Piotrowski i Józef Kopczyński.
W roku 1937 z powodu rezygnacji S. Musiała z funkcji prezesa, na jego miejsce wybrano Witolda Urbańskiego, który z przerwą w czasie II wojny światowej funkcję tę piastował do 1950 roku.
Decyzją Wojewody Poznańskiego z 30 lipca 1938 r. Wielkopolski Klub Filatelistów został wpisany do rejestru stowarzyszeń i związków Poznańskiego Urzędu Wojewódzkiego pod numerem 1946.
Klub wydawał własny biuletyn informacyjny, abonował pisma filatelistyczne a wśród nich „Wiadomości Filatelistyczne”, których redaktorem był znany poznański filatelista Jan Witkowski. Prowadzono też bibliotekę, zorganizowano sekcję przesyłek okrężnych. Na V Ogólnopolskiej Wystawie Filatelistycznej w Warszawie w maju 1938 roku swój zbiór bloków prezentował członek Klubu, Franciszek Landowski.
W chwili największego rozwoju Klubu wybuchła II wojna światowa i wtedy ustała wszelka praca organizacyjna. Niemniej filateliści utrzymywali między sobą kontakty. Zaczęto powoli organizować się w kółkach prywatnych oraz w sklepie filatelistycznym Jana Witkowskiego. Spotkaniom tym towarzyszyła myśl o szybkim wznowieniu działalności klubowej. Stan ten trwał niedługo, bo już w czerwcu 1945 roku z inicjatywy Urbańskiego i Dorożały zwołano zebranie informacyjne do sali Związku Bankowców przy ul. Sierocej, gdzie jeszcze przy wybitych oknach i bez krzeseł, zebrało się kilku członków przedwojennej organizacji i około 20 sympatyków. Uchwalono reaktywować Wielkopolski Klub Filatelistów. Termin Nadzwyczajnego Walnego Zebrania wyznaczono na 14 sierpnia 1945 roku.
Zebranie odbyło się w Domu Pocztowca przy Al. Marcinkowskiego. Powzięto uchwałę o wznowieniu działalności Wielkopolskiego Klubu Filatelistów i dokonano wyboru władz.
Do pierwszego powojennego zarządu Klubu wybrano: na prezesa Witolda Urbańskiego, zastępcą Mieczysława Hoppe, sekretarzem został Tadeusz Dorożała a jego zastępcą Stefan Malicki, na skarbnika wybrano Augustyna Krajewskiego a Tadeusza Rogalę na bibliotekarza.
Praca w Klubie zaczęła rozwijać się na nowo. Zebrania i spotkania wymienne odbywały się w Domu Pocztowca, nawiązano kontakty z filatelistami zagranicznymi, utworzono komisję dla wysyłek filatelistycznych oraz rozpoczęto wydawanie własnego, pierwszego po wojnie pisma fachowego „Filatelista Polski”.
W 1948 roku Klub uroczyście obchodził jubileusz 15-lecia.
4 listopada 1950 roku w „Sali Malinowej” Domu Pocztowca odbyło się Nadzwyczajne Walne Zebranie Wielkopolskiego Klubu Filatelistów, na którym referat sprawozdawczy wygłosił Witold Urbański, przedstawiając szczegółowo przebieg konferencji delegatów stowarzyszeń filatelistycznych, która odbyła się w Warszawie 15 października 1950 roku, zwołana przez tymczasowy Zarząd Główny Ogólnokrajowego Polskiego Związku Filatelistycznego. W. Urbański na tej konferencji reprezentował poznańską organizację.
W swej relacji poinformował m.in., że wszystkie dotychczas działające kluby i stowarzyszenia ulegają likwidacji, a w ich miejsce w miastach wojewódzkich powstaną oddziały, a miastach prowincjonalnych koła nowego związku. Koła takie będą zakładane również przy większych zakładach pracy, świetlicach, szkołach i związkach zawodowych. Tak zakończyła się działalność Wielkopolskiego Klubu Filatelistów w Poznaniu.
Na tymże zebraniu 4 listopada 1950 roku powołany został do życia nowo założony Oddział Polskiego Związku Filatelistów w Poznaniu w składzie: Witold Urbański (prezes), Henryk Podbielski (zastępca), Tadeusz Dorożała (sekretarz),Tadeusz Koczorowski (skarbnik). Natomiast zebranie założycielskie Koła Poznań-MIasto miało miejsce 28 lutego 1955 roku. Wybrano zarząd w składzie: Tadeusz Zacharski – przewodniczący, Lech Konopiński – zastępca, Tuchołka – sekretarz, Kazimierz Koczorowski – skarbnik. Wpis do rejestru stowarzyszeń i związków nastąpił 5 kwietnia 1955 roku. Jednocześnie rozpoczęto starania o powrót spotkań wymiennych do Domu Pocztowca.
Członkami koła, od początku jego powstania, byli przedwojenni działacze Wielkopolskiego Klubu Filatelistów, większość członków zarządu nowo powołanego Oddziału oraz tak znani filateliści jak Jan Witkowski, Dorożała, Podbielski, Bartoszewicz, Koczorowski, Biadasz, Stempczyński, Kowalski, Luckner, Sredziński, Obrąpalski, Żywień, Serdecki, Komendziński, Werwiński, Świderski, Tomaszewski, Leśny, Narcyz Janowicz – wieloletni Prezes Koła i wielu innych. To właśnie ci koledzy byli nie tylko kontynuatorami przedwojennych tradycji filatelistyki poznańskiej, ale także inicjowali zadania, jakie w obliczu nowej rzeczywistości stały przed naszym kołem i całą poznańską filatelistyką. Właśnie niedawno minęło 50 lat tej działalności. Niestety, wielu z tych zacnych kolegów odeszło już od nas na zawsze, a wśród nich 4 stycznia 1996 roku wielki dla nas autorytet, nestor polskiej i światowej filatelistyki Jan Witkowski. Dla zachowania pamięci po naszym wybitnym członku, postanowiono na zebraniu 30 stycznia 1997 roku nadać naszemu kołu jego imię. To zaszczyt i wielce zobowiązujące dla nas wszystkich wyróżnienie.
Podsumowując wszystkie te lata, poczynając od okresu przedwojennego, bez szczypty megalomani możemy stwierdzić, iż to właśnie my — członkowie koła Poznań-Miasto — jesteśmy bezpośrednimi spadkobiercami chlubnych tradycji i niekwestionowanego dorobku Wielkopolskiego Klubu Filatelistów.
Dzisiaj, po ponad pięćdziesięcioletniej działalności, powinniśmy odpowiedzieć sobie na pytanie — czy dobrze wywiązaliśmy się z roli kontynuatorów? Co zrobiliśmy dla naszych członków i środowiska? Jakie czekają nas zadania? itd. Dzisiejsza uroczystość nie jest najlepszą okazją na szczegółowe tego typu rozważania — niemniej, pozwolę sobie w największym skrócie przedstawić niektóre nasze osiągnięcia.
Nasi członkowie byli inicjatorami, organizatorami lub brali czynny udział w wielu pokazach i wystawach jakie odbywały się w naszym mieście. Najważniejsze z tych imprez w ujęciu chronologicznym to: Wystawa „Znaczki Krajów Demokratycznych w Walce o pokój” — Muzeum Narodowe, 1952 rok, Jubileuszowa Wystawa „Poznań 1958” z okazji 25-lecia Wielkopolskiego Klubu Filatelistów i 400-lecia Poczty Polskiej — hala nr 14 MTP, „Poznań 1960” z okazji 100-lecia polskiego znaczka pocztowego — hala nr 14 MTP, „INTERMES II” 1961 rok — hala nr 7 MTP, 30-lecie ruchu filatelistycznego w Wielkopolsce 1963 rok — Garnizonowy Klub Oficerski, „Poznań 1945 –1965” z okazji 20. rocznicy wyzwolenia miasta — Biuro Wystaw Artystycznych Stary Rynek, Wystawa Krajowa „Tysiąclecie – Poznań 1966” — hala nr 14 MTP, „50-lecie Rewolucji Październikowej 1967” — Garnizonowy Klub Oficerski, Międzynarodowa Wystawa „Tematica – Poznań 68” — hale nr 14 i 22 MTP z udziałem 547 eksponatów z 31 krajów, „XXV-lecie Wyzwolenia Poznania – 1970” — Dom Technika, ul. Stalingradzka.
Wreszcie jedna z najważniejszych, Wystawa Światowa „POLSKA – 73” na terenie 10 hal MTP. Udział wzięły 102 kraje, prezentowano 1500 eksponatów. Komitetowi organizacyjnemu przewodził nasz członek Jan Witkowski.
Kolejne, to Okręgowa Wystawa „Poznań – 75” — Dom Kultury Drukarza, „60 lat Wielkiego Października 1917-1977” — Pałac Kultury, Krajowa Wystawa „Lotnictwo – Poznań 80” — Dom Żołnierza, Wystawa „Poznań 1945 –1985” — Dom Żołnierza, Wystawa Bilateralna „Poznań-Hannover 1985” — Dom Kultury Drukarza, Wystawa Tematyczna „Góry 87” — Dom Kultury na Skarpie, XV Ogólnopolska Wystawa „Poznań 87” — hala nr 5 na terenie MTP, Wystawa „70. rocznica Powstania Wielkopolskiego 1988” — Dom Kultury Drukarza. Rok 1993 to kolejna w naszym mieście Światowa Wystawa „Polska 93”. Specjalny medal za całokształt działalności na arenie międzynarodowej od władz FIP otrzymał wówczas Jan Witkowski — członek honorowy PZF. Dyrektorem Biura był członek naszego koła Bogumił Ciesielski. Wielu z nas pracowało w zespołach technicznych.
W 1994 roku zorganizowaliśmy w Domu Żołnierza już drugą wystawę bilateralną „Poznań-Hannover rdquo;. Kolejna, to wystawa Okręgowa „Wielkopolska 95” w Domu Żołnierza.
W ramach popularyzacji naszego hobby organizowaliśmy dziesiątki pokazów okolicznościowych i okazjonalnych. Kilku naszych członków prezentowało swoje kolekcje w salach Muzeum Poczty i Telekomunikacji we Wrocławiu. Wiele naszych eksponatów, tak w klasie tradycyjnej, jak i tematycznej, należy do ścisłej krajowej czołówki, a niektóre zdobywają też wysokie laury na arenie międzynarodowej. Kontynuujemy comiesięczne spotkania wymienne, które mają też zasięg ogólnopolski. Kilku naszych członków posiada nominacje sędziowskie, kilku następnych aplikuje do tej roli. Prezes koła J. Urbanek posiada też uprawnienia rzeczoznawcy. Mamy swoją silną reprezentację we władzach okręgowych z funkcją prezesa Zarządu Okręgu włącznie. Niektórzy prowadzą prace badawcze z zakresu filatelistyki, są też autorami różnych wydawnictw i wielu publikacji, także prasowych. Posiadamy bez wątpienia najobszerniejszą kronikę koła, którą od bez mała pięćdziesiąt lat niestrudzenie prowadzi kol. Furmaniak. Obecnie intensywnie przygotowujemy się do organizacji Wystawy Młodzieżowej, na której prezentowane będą eksponaty zarówno z kraju jak i z zagranicy.